მსოფლიოს ჯანდაცვა

სიახლეები

მიმოხილვა

თარგმანი

მოლეკულური მედიცინა

ახალი მეთოდები

გაიდლაინი

ადამიანი და გარემო

CASE REPORT

ლიტერატურული გვერდი


ძებნისთვის ჩაწერეთ
4 ან მეტი სიმბოლო



ყვავილები ელჯერნონისათვის [5.00]

კანქვეშა ვენური პორტის იმპლანტაცია, მარტივი გამოსავალი გამოუვალი მდგომარეობიდან [4.50]

ფონ ვილებრანდის დაავადება - სისხლის შედედების პათოლოგია [4.00]

ბოტულიზმით განმეორებით დაავადების შემთხვევა [0.00]

დაბალსიხშირული ელექტრომაგნიტური ველის ზემოქმედება ცალკეული ნეირონის ფუნქციონირებაზე [0.00]


ჰიპერბილირუბინემიის მართვა ახალშობილ ბავშვებში, რომელთა გესტაციური ასაკი 35 და მეტი კვირაა [7555]

საყლაპავი მილის უცხო სხეულებისა და ტრავმების კვლევისა და მკურნალობის სტანდარტი [3575]

ჰიპოკალცემიის დიაგნოსტიკა და მართვა [3496]

ბოტულიზმით განმეორებით დაავადების შემთხვევა [3372]

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია
WORLD HEALTH ORGANIZATION [3097]


თემების რაოდენობა: 18
კომენტარები: 4

ჰიპერბილირუბინემიის მართვა ახალშობილ ბავშვებში, რომელთა გესტაციური ასაკი 35 და მეტი კვირაა

ავტორი: მ. ხერხეულიძე, მედიცინის დოქტორი, თსსუ პედიატრიის დეპარტამენტის ასისტენტ-პროფესორი. პედიატრთა და ნეონატოლოგთა კავშირი „ალტერნატივა“;
დ. აბელაშვილი, მედიცინის დოქტორი, თსსუ დიპლომის შემდგომი და უწყვეტი სამედიცინო განათლების ინსტიტუტი, მ. იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს რეანიმაციისა და გადაუდებელი დახმარების სამსახურის უფროსი, ახალშობილთა რეანიმაციის განყოფილების გამგე. პედიატრთა და ნეონატოლოგთა კავშირი „ალტერნატივა“;
მ. მშვილდაძე, ნეონატოლოგი, ჩაჩავას სახ. მეან-გინეკოლოგიისა და პერინატოლოგიის ინსტიტუტი, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ექსპერტი;
ნ. ყავლაშვილი, მედიცინის დოქტორი, თსსუ პედიატრიის დეპარტამენტის ასისტენტ-პროფესორი. პედიატრთა და ნეონატოლოგთა კავშირი „ალტერნატივა“;
ექსპერტები:
ა. კვეზერელი-კოპაძე, პროფესორი, პედიატრიის ს/კ ინსტიტუტის ბავშვთა ჰემატოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი, პედიატრთა საზოგადოების თავმჯდომარე;
თ. კორძახია, ნეონატოლოგი, სამშობიარო სახლი „ჰერა“, გენერალური დირექტორი;
ქ. ნემსაძე, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, თსსუ პედიატრიის დეპარტამენტის პროფესორი.
კლინიკური პრაქტიკის ეროვნული რეკომენდაცია (გაიდლაინი) „ჰიპერბილირუბინემიის მართვა ახალშობილ ბავშვებში, რომელთა გესტაციური ასაკი 35 და მეტი კვირაა“ მიღებულია კლინიკური პრაქტიკის ეროვნული რეკომენდაციების (გაიდლაინები) და დაავადებათა მართვის სახელმწიფო სტანდარტების (პროტოკოლები) შემუშავების, შეფასების და დანერგვის ეროვნული საბჭოს 2007 წლის 21 მარტის სხდომაზე.


გაიდლაინი განკუთვნილია
სამედიცინო პერსონალისათვის, რომელიც მუშაობს ახალშობილთან, როგორც სამშობიარო სახლში, ისე სტაციონარში – ნეონატოლოგი, პედიატრი.
სამიზნე ჯგუფი:
•35 კვირის და მეტი გესტაციური ასაკის ახალშობილები, ჰიპერბილირუბინემიით.
•გაიდლაინში არ არის განხილული 35 კვირაზე ნაკლები გესტაციური ასაკის დღენაკლულ ახალშობილთა ჰიპერბილირუბინემიის მართვა.
შემოკლებები:
შბს – შრატის საერთო ბილირუბინი
ტკბ – ტრანსკუტანური ბილირუბინი
ბ/ა - ბილირუბინის და ალბუმინის შეფარდება
რდს – რესპირაციულ დისტრეს სინდრომი
1=17,1 მგ/დლ µmol/L

1. დაავადების დეფინიცია, სინონიმები, კლასიფიკაცია და ტერმინოლოგია
ახალშობილთა სიყვითლე კანის და სკლერების ყვითელი შეფერილობაა, რაც განპირობებულია ქსოვილებში ბილირუბინის ჩალაგებით.
ჰიპერბილირუბინემიად მიჩნეულია სისხლის შრატში ბილირუბინის შემცველობის მატება 85 µმოლ/L (5 მგ/დლ-ზე) მეტად1.
ტრანზიტორული (ფიზიოლოგიური) სიყვითლე მსუბუქი არაკონიუგირებული (არაპირდაპირი) ბილირუბინემიაა, რომელიც ვლინდება სიცოცხლის 48-120 სთ-ში.
მწვავე ბილირუბინული ენცეფალოპათია – არაპირდაპირი ბილირუბინის ტოქსიური ზემოქმედებით განპირობებული ცნს-ის დარღვევა, რომელიც ვლინდება მწვავედ ადრეულ ნეონატალურ პერიოდში.
კერნიქტერუსი - ბილირუბინის ტოქსიურობით განპირობებული ქრონიკული და პერმანენტული ხასიათის ცნს-ის დაზიანება.
ბუტანის ნომოგრამა საშუალებას იძლევა განისაზღვროს რამდენად მაღალია მძიმე ჰიპერბილირუბინემიის განვითარების რისკი ახალშობილის ასაკის (საათებში) და შრატის ბილირუბინის კონცენტრაციის გათვალისწინებით.

2. ეპიდემიოლოგია1-3
ტრანზიტორული (ფიზიოლოგიური) სიყვითლე ვითარდება დღენაკლულ ახალშობილთა უმრავლესობასა და დროულ ახალშობილთა 25-50%-ში. დანიის მონაცემებით მძიმე ჰიპერბილირუბინემიის სიხშირე 35 კვირაზე მეტი გესტაციის ახალშობილებში შეადგენს 25-ს 100 000 ცოცხლადშობილზე. ჯანმოს მონაცემებით ახალშობილთა ჰემოლიზური დაავადების სიხშირე შეადგენს 1-ს ყოველ 2000-3000 ახალშობილზე.
საქართველოში ზუსტი სტატისტიკური მონაცემები არ არსებობს, თუმცა 2000 წლის მაჩვენებლებით ყოველ 1000 ცოცხლადშობილზე გამოვლინდა ჰიპერბილირუბინემიის 5 შემთხვევა63.

3. ეტიოპათოგენეზი1,2,4
ჰიპერბილირუბინემია შესაძლებელია მიმდინარეობდეს არაპირდაპირი ან პირდაპირი ბილირუბინის დონის მომატებით. გაძლიერებული ჰემოლიზი, ბილირუბინის კონიუგაციის უნარის შემცირება იწვევს არაპირდაპირ ბილირუბინემიას, ხოლო ნაღვლის ექსკრეციის დარღვევა – პირდაპირ ბილირუბინემიას.
1. ტრანზიტორული სიყვითლის მიზეზები:
• ერთროციტების და ჰემოგლობინის მაღალი შემცველობა;
• ერითროციტების სიცოცხლის ხანგრძლივობის დაქვეითება;
• ფეტალური ჰემოგლობინის შემცველი ერითროციტების ჰემოლიზი;
• ღვიძლში ბილირუბინის კონიუგაციის უნარის უმწიფრობა;
• ბილირუბინის გაზრდილი ენტეროჰეპატული ცირკულაცია;
• ღვიძლის მიერ პლაზმიდან ბილირუბინის მოხმარების შემცირება.
2. პათოლოგიური სიყვითლის მიზეზები:
ერითროციტების ჰემოლიზის გაძლიერება:
• სისხლის ჯგუფური და რეზუს შეუთავსებლობა;
• თანდაყოლილი მემბრანო (სფეროციტოზი და სხვ.), ფერმენტოპათია (გლუკოზა 6 ფოსფატდეჰიდროგენაზას (გ6ფდ) უკმარისობა და სხვ.) და ჰემოგლობინოპათია (თალასემია და სხვ.);
• პოლიციტემია;
• კეფალოჰემატომა, სისხლჩაქცევები;
• ინფექცია.
ბილირუბინის კონიუგაციის შემცირება:
• დღენაკლულობა;
• იშვიათი თანადაყოლილი დაავადებები (ჟილბერის, კრიგლერ-ნაიარის სინდრომი და სხვ.);
• ბილირუბინის მეტაბოლიზმის და ექსკრეციის დარღვევა (როტორის და დუბინ-ჯონსონის სინდრომი).
ბილირუბინის რეაბსორბციის გაზრდა გასტროინტესტინური ტრაქტიდან:
• ასფიქსია;
• კვების გვიან დაწყება, იშვიათი კვება;
• ნაწლავთა ობსტრუქცია;
• მეკონიუმის პასაჟის შეფერეხება.
ნაღვლის ექსკრეციის დარღვევა:
• ბილიარული ატრეზია;
• ქოლესტაზური სინდრომი;
• სეფსისი;
• საშვილოსნოსშიდა ინფექცია;
• ჰეპატიტი;
• ცისტური ფიბროზი (მუკოვისციდოზი).
სიყვითლე ძუძუთი კვების დროს:5
• დედის რძით განპირობებული (არიასის სინდრომი): სავარაუდოა დედის რძეში არსებული ნივთიერების (არაესტერიფიცირებული ცხიმოვანი მჟავების და ჰორმონ პრეგნანის) გავლენა ბილირუბინის მეტაბოლიზმზე (ითრგუნება ფერმენტ გლუკურონილტრანსფერაზას აქტივობა და ბილირუბინის კონიუგაცია);
• ძუძუთი კვების არასწორი რეჟიმით განპირობებული, იშვიათი ძუძუთი კვების შემთხევაში არასაკმარისი რაოდენობით რძის მიღება იწვევს ენტეროჰეპატური ცირკულაციის გაზრდას.
სიყვითლე აგრეთვე შეიძლება განპირობებული იყოს: ენდოკრინული პათოლოგიით (ჰიპოთირეოზი და სხვ.) დედასთან ან ბავშვთან ზოგიერთი მედიკამენტის გამოყენება (სულფანილამიდები, ოქსიტოცინი, ნიტროფურანები და სხვ.).
ბილირუბინის ტოქსიურობა - ბილირუბინი პოტენციური ნეიროტოქსინია. არაკონიუგირებულმა ბილირუბინმა, რომელიც არ არის დაკავშირებული ალბუმინთან, შეიძლება გაიაროს ჰემატოენცეფალური ბარიერი და თავის ტვინში გამოიწვიოს უჯრედების სიკვდილი აპოპტოზით (უჯრედების პროგრამირებული სიკვდილი) და/ან ნეკროზით. ყველაზე მეტად ზიანდება ბაზალური განგლია და თავის ტვინის ღეროს ოკულომოტორული და აუდიტორული ფუნქციების მაკონტროლებელი ბირთვები.
თუ დროულ ახალშობილებში ბილირუბინი გადააჭარბებს 428 - 513 µmol/L (25-30 მგ/დლ), მაღალია ბილირუბინის ტოქსიური მოქმედების განვითარების რისკი. შსბ ტოქსიურობა ვარიაბელურია და დამოკიდებულია ახალშობილის ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და გესტაციურ ასაკზე.6
მძიმე ჰიპერბილირუბინემიის განვითარების რისკ-ფაქტორები
მძიმე ჰიპერბილირუბინემიის განვითრების რისკი მით უფრო მაღალია, რაც უფრო მეტი რისკის ფაქტორია გამოხატული ახალშობილთან:
მაღალი რისკი:1,2
• დაბადებიდან პირველ 24სთ-ში გამოვლენილი სიყვითლე;7
• გაწერის წინ შსბ ან ტკბ დონე ბუტანის ნომოგრამაზე მაღალი რისკის ზონაში;8,9
• სისხლის ჯგუფური შეუთავსებლობა დადებითი პირდაპირი ანტიგლობულინური ტესტით, სხვა ცნობილი ჰემოლიზური დაავადება (მაგ.: გ6ფდ დეფიციტი);
• გესტაციური ასაკი 35-36 კვირა;10,11
• და-ძმას ჩატარებული აქვს ფოტოთერაპია;11,12
• კეფალოჰემატომა ან მნიშვნელოვანი სისხლჩაქცევები;10
• არახშირი ძუძუთი კვება, როდესაც აღენიშნება წონაში მკვეთრი კლება (>12%-ზე მეტი);2,10,11
დაბალი რისკი:
• გაწერის წინ შსბ ან ტკბ-ის დონე ბუტანის ნომოგრამაზე მაღალი გარდამავალი რისკის ზონაში;8,9
• გესტაციური ასაკი 37-38 კვირა;10,11
• და-ძმის ანამნეზში სიყვითლე;11,12
• დიაბეტით დაავადებული დედის მაკროსომული ახალშობილი;
• დედის ასაკი ≥25 წელზე;10
• მამრობითი სქესი;10,11
მდგომარეობები, რომლის დროსაც მძიმე ჰიპერბილირუბინემიის განვითარების რისკი ძალიან დაბალია:
• გესტაციური ასაკი ≥41 კვირაზე;10,
• სრულყოფილი ენტერალური კვება;10,11
• გაწერა სტაციონარიდან 72 სთ-ის შემდეგ;8,9,13
• შსბ ბუტანის ნომოგრამაზე დაბალი რისკის ზონაში;8,9

4. კლინიკური სიმპტომატიკა
რეკომენდაცია – სიყვითლის მონიტორინგი უნდა მოხდეს ყველა ახალშობილთან რუტინულად ვიტალური ფუნქციების შეფასებისას, არანაკლებ 8-12 სთ-ში ერთხელ (რეკომენდაცია D)1.
სიყვითლის არსებობის შეფასება უნდა მოხდეს კარგად განათებულ ოთახში, უმჯობესია დღის შუქზე ფანჯარასთან. სიყვითლე ჩვეულებრივ პირველად ვლინდება სახეზე და შემდეგ პროგრესირებს კაუდალურად სხეულსა და კიდურებზე.14 სიყვითლის უკეთ განსაზღვრისათვის ტარდება კანზე თითის ზეწოლის ტესტი. ზეწოლა ლოკალურად ამცირებს კანის პერფუზიას და ხელს უწყობს სიყვითლის დიაგნოსტიკას. როდესაც ბილირუბინი 68-137 µmol/L (4-8 მგ/დლ), ჩვეულებრივ იქტერულია სახე და სკლერა, თუ ბილირუბინი >257 µmol/L (15 მგ/დ) სიყვითლე ვლინდება მთელ სხეულზე ხელის და ფეხისგულების ჩათვლით. შსბ ან ტკბ მიზანშეწონილია გაიზომოს, თუ სიყვითლე ვლინდება ჭიპის ქვემოთ. კრამერის მოდიფიცირებული სქემა საშუალებას იძლევა სიყვითლის გავრცელების მიხედვით ვივარაუდოთ, თუ რამდენია შრატის საერთო ბილირუბინის დონე.
სიყვითლის სიმძიმის ვიზუალური შეფასება ეფუძნება ჯანმოს (ცხრილი 1, ცხრილი 2) რეკომენდაციებს და კრამერის მოდიფიცირებულ სქემას.
სიყვითლის ხარისხის განსაზღვრა სიყვითლის ინტენსივობის მხოლოდ ვიზუალური შეფასებით ხშირად იწვევს დიაგნოსტიკურ შეცდომას, განსაკუთრებით მუქკანიან ახალშობილებში (რეკომენდაცია C).1,16,17

ახალშობილთა სიყვითლის გართულებები
ახალშობილთა სიყვითლის გართულებებია მწვავე და ქრონიკული (კერნიქტერუსი) ბილირუბინული ენცეფალოპათია, რომლებიც უხშირესად ჰემოლიზური დაავადების დროს ვითარდება.62.
მწვავე ბილირუბინული ენცეფალოპათია1
მწვავე ბილირუბინული ენცეფალოპათიას ახასიათებს განვითარების 3 ფაზა:
1. ადრეული ფაზა ვლინდება რამდენიმე დღეში და ახასიათებს ლეთარგია, ჰიპოტონია, სუსტი წოვა და სუსტად გამოხატული „ცერებრული კივილი“.
2. გარდამავალი სტადია ვითარდება კვირის ბოლოს და ახასითებს ზომიერი სტუპორი, აგზნებადობა და ჰიპერტონია. ახალშობილს შეიძლება აღენიშნოს ცხელება მკვეთრად გამოხატული „ცერებრული კივილი“. ჰიპერტონია ვლინდება კისრის (რეტროკოლისი) და სხეულის (ოპისტოტონუსი) უკან რკალისებურად გადახრით.
3. ბოლო სტადია ვლინდება 1 კვირის შემდეგ, ამ დროს ცენტრალური ნერვული სისტემის დაზიანება შეუქცევადია, მას ახასიათებს მკვეთრი რეტროკოლისი და ოპისტოტონუსი, მკვეთრად გამოხატული „ცერებრული კივილი“, აპნოე, ცხელება, საკვების აუტანლობა, ღრმა სტუპორი კომამდე, ზოგჯერ კრუნჩხვები და სიკვდილი.18;19
კერნიქტერუსი1,47
მწვავე ბილირუბინული ენცეფალოპათიის შემდეგ გადარჩენილ ახალშობილს სიცოცხლის პირველი წლის მანძილზე უვითარდება ბილირუბინული ენცეფალოპათიის მძიმე ქრონიკული ფორმა, რომელიც 3 ძირითადი გამოვლინებით ხასიათდება:18–20
• მოტორული დარღვევები – ათეტოიდური ცერებრული დამბლა, ტრემორი, ქორეა;
• მხედველობის დარღვევები;
• სმენითი დისფუნქცია.
ინტელექტუალური დარღვევები შედარებით იშვიათია.
კერნიქტერუსის დროს 70%-ში აღინიშნება ნევროლოგიური დარღვევები და 10%-ში სიკვდილობა.

დიფერენციული დიაგნოზი
ახალშობილთა სიყვითლის დროს უნდა განისაზღვროს სიყვითლე ფიზიოლოგიურია თუ პათოლოგიური3 (ცხრილი 3).
ახალშობილთა ფიზიოლოგიური სიყვითლის დროს ბილირუბინის შემცველობის პიკური დონე სიცოცხლის III დღისთვის უხშირესად 85,5-136,8 µmol/L (5-8 მგ/დლ-ია), შემდეგ ხდება მისი დონის დაქვეითება. 205,2µmol/L-მდე (12 მგ/დლ) მატება ფიზიოლოგიურად ითვლება. 35-37 კვირის გესტაციური ასაკის ახალშობილებში ბილირუბინის დონემ შეიძლება მაქსიმუმს მიაღწიოს დაბადებიდან მე-7 დღეს.
არაკონიუგირებული ჰიპერბილირუბინემიის უფრო მაღალი დონე სხვადასხვა პათოლოგიური მდგომარეობების დროს ვლინდება.2
დედის რძით განპირობებული სიყვითლის სადიაგნოსტიკოდ (სამკურნალოდ) შეიძლება შემდეგი მაჩვენებლების გამოყენება:5
• დედის რძით განპირობებული სიყვითლე ვლინდება მე-4-14 დღეს;
• 24-48სთ-ის განმავლობაში ძუძუთი კვების შეწყვეტა და ალტერნატიულ საკვების მიწოდება იწვევს ბილირუბინის დონის დაქვეითდებას.
ახალშობილთა ჰიპერბილირუბინემიის დიფდიაგნოზი იხ. ალგორითმი 1.

5. დაავადების დიაგნოზი
დიაგნოზი ეფუძნება კლინიკურ გამოვლინებას – კანისა და ხილული ლორწოვანი გარსების სიყვითლეს, ბილირუბინემიული ენცეფალოპათიის ნიშნებს და ჰიპერბილირუბინემიას.

6. გამოკვლევის სქემა1,15
რეკომენდაცია:1
• ტკბ და/ან შსბ უნდა განესაზღვროს ყველა ახალშობილს, რომელსაც სიყვითლე გამოუვლინდა სიცოცხლის პირველ 24სთ-ში (რეკომენდაცია C)7.
• ტკბ და/ან შსბ უნდა განესაზღვროს ყველა ახალშობილს, რომელსაც გამოუვლინდა ასაკთან შეუსაბამო მკვეთრი სიყვითლე (რეკომენდაცია D).
• ბილირუბინის დონის შეფასება უნდა მოხდეს ახალშობილის ასაკის (საათებში) გათვალისწინებით (სქემა 1) (რეკომენდაცია C).
• თუ ახალშობილს უტარდება ფოტოთერაპია ან აღენიშნება ბილირუბინის სწრაფი მატება (სქემა 1 – მონაცემი კვეთს პერცენტილებს), რაც არ აიხსნება ობიექტური გამოკვლევით და ანამნეზური მონაცემებით, საჭიროა სიყვითლის შესაძლო მიზეზების დადგენა (რეკომენდაცია D).
• ახალშობილებს რომელთაც აღენიშნებათ პირდაპირი (კონიუგირებული) ბილირუბინის მატება უნდა ჩაუტარდეთ შარდის საერთო და ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევა.21 დამატებითი ლაბორატორიული გამოკვლევები უნდა ჩატარდეს თუ ანამნეზით და ობიექტური გამოკვლევებით საეჭვოა სეფსისი (რეკომენდაცია C).
• თუ პირდაპირი ან კონიუგირებული ბილირუბინის დონე მომატებულია, რეკომენდირებულია დამატებითი გამოკვლევები ქოლესტაზის სადიაგნოსტიკოდ (რეკომენდაცია C).
• ავადმყოფ ახალშობილებსა და ჩვილებს, რომელთაც აღენიშნებათ სიყვითლე 3 კვირის ან უფრო მოგვიანებით ასაკში, უნდა განესაზღვროთ საერთო და პირდაპირი (კონიუგირებული) ბილირუბინი ქოლესტაზის სადიაგნოსტიკოდ (ცხრილი 4) (რეკომენდაცია D). ასეთ ახალშობილებთან მიზანშეწონილია სკრინინგი ჰიპოთირეოზსა და გალაქტოზემიაზე (რეკომენდაცია D)
•  გლუკოზა-6-ფოსფატ დეჰიდროგენაზას დონის განსაზღვრა საჭიროა იმ ახალშობილებთან, რომელთა ოჯახური ანამნეზი ან ეთნიკური ან გეოგრაფიული წარმოშობა მიუთითებს გ6ფდ-ს დეფიციტზე და უტარდებათ ფოტოთერაპია და/ან ახალშობილებთან, თუ ფოტოთერაპია უეფექტოა. (სქემა 3) (რეკომენდაცია C).
ბილირუბინის განსაზღვრა
ბილირუბინი ისაზღვრება ტრანსკუტანურად და სისხლის შრატში.
ტრანსკუტანური განსაზღვრა გამართლებულია, როგორც სკრინინგის მეთოდი. ის ისაზღვრება სპეციალური აპარატით. აღნიშნული ხელსაწყოს გამოყენებით ბილირუბინის განსაზღვრა შესაძლოა 34-54µmol/L (2-3 მგ/დლ) ვარიაბელობით. ბევრ შემთხვევაში ხდება შრატის ბილირუბინის განსაზღვრის ჩანაცვლება ტრანსკუტანური განსაზღვრით, განსაკუთრებით მაშინ, როცა შსბ < 257 µmol/L (15 მგ/დლ).23-28
შრატის პირდაპირი ბილირუბინის მაჩვენებელი არ უნდა გამოაკლდეს საერთო ბილირუბინის მაჩვენებელს ფოტოთერაპიასა და შენაცვლებით ტრანსფუზიაზე გადაწყვეტილების მიღების დროს.

7. მკურნალობის სქემა
პირველადი პროფილაქტიკა
რეკომენდაცია1
• ექიმმა უნდა ურჩიოს დედას განახორციელოს მოთხოვნილებითი ძუძუთი კვება დღეში 8-12-ჯერ (რეკომენდაცია C)30 – არასრულყოფილი კალორიების მიღებამ და/ან დეჰიდრატაციამ, შეიძლება გამოიწვიოს Hჰიპერბილირუბინემიის განვითარება.31,32
• ძუძუთი კვების შემთხევაში, თუ ახალშობილს არ აღენიშნება დეჰიდრატაცია, არ არის რეკომენდირებული წყლისა და დექსტროზის რუტინულად დამატება (რეკომენდაცია: B და C). წყლის და დექსტროზის დამატება არ ახდენს ჰიპერბილირუბინემიის განვითარების პროფილაქტიკას და შსბ-ს შემცირებას.33
• ყველა Rh (D) ნეგატიურ ორსულს ან მელოგინეს მიზანშეწონილია ჩაუტარდეს ანტი D იმონოგლობულინით პროფილაქტიკა (რეკომენდაცია A):33
- ორსულობის 28 კვირაზე (გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ბავშვის მამაც Rh (D) ნეგატიურია);
- მშობიარობიდან 72 სთ-ის გამნავლობაში, თუ ახალშობილი Rh (D) პოზიტიურია;
- ორსულობის პირველ ტრიმესტრში განვითარებული აბორტის და ინვაზიური პროცედურების დროს, როგორიცა: ამნიოცენტეზი, ნაყოფის ინვაზიური პროცედურები.
მეორადი პროფილაქტიკა
რეკომენდაცია: კლინიცისტმა უნდა მოახდინოს ახალშობილთა ჰიპერბილირუბინემიის განვითარების რისკების სისტემური შეფასება ნეონატალურ პერიოდში (რეკომენდაცია B)1.
სისხლის ჯგუფობრიობა
რეკომენდაცია1
• ყველა ორსული ქალი უნდა იყოს გამოკვლეული ABO და Rh(D) სისხლის ჯგუფებზე და ჰქონდეს ჩატარებული სკრინინგი შრატში იზოიმუნურ ანტისხეულებზე (რეკომენდაცია B).
• თუ დედას არ ჩაუტარებია პრენატალურად სისხლის ჯგუფის და რეზუსის გამოკვლევა ან იგი Rh ნეგატიურია, მკაცრად არის რეკომენდირებული პირდაპირი ანტისხეულების ტესტის (ან კუმბსის ტესტი), სისხლის ჯგუფის და Rh (D) ტიპის განსაზღვრა ახალშობილის (ჭიპლარის) სისხლში. (რეკომენდაცია B).
• თუ დედას სიხლის ჯგუფი არის O, Rh(D) პოზიტიური ახალშობილის სისხლის ჯგუფის და პირდაპირი ანტისხეულის ტესტის განსაზღვრის აუცილებლობა დამოკიდებულია მეთვალყურეობის ხარისხზე, გაწერის წინ რისკის შეფასებასა და გაწერის შემდეგ მეთვალყურეობაზე (რეკომენდაცია C).

მკურნალობის ძირითადი პრინციპებია:
• ფოტოთერაპია;
• შენაცვლებითი ტრანსფუზია;
მკურნალობა იწყება ფოტოთერაპიით.
ფოტოთერაპია
ფოტოთერაპიის დროს კანის ზედა შრეებში ჩალაგებული არაპირდაპირი ბილირუბინი იშლება ფოტოქიმიური გზით წყალში ხსნად კონიუგატებად, რომლებიც გამოიყოფა შარდით და ნაღველით.
რეკომენდაცია: ყველა სამშობიარო სახლი უნდა იყოს აღჭურვილი მოწყობილობით, რომელიც საჭიროა ინტენსიური ფოტოთერაპიისათვის (რეკომენდაცია D)1.
ფოტოთერაპიის ჩვენებები
ფოტოთერაპია იწყება თუ ბულირუბინის დონე აღემატება 95 პერცენტილს ბუტანის ნომოგრამაზე (სქემა 1), ამავე დროს მეტად მნიშვნელოვანია რისკ-ფაქტორების გათვალისწინება, რომლებიც ხელს უწყობს მძიმე ჰიპერბილირუმინემიას (ჰემოლიზური დაავადება, გ6ფდ დეფიციტი, ასფიქსია, მკვეთრად გამოხატული ლეთარგია, ტემპერატურის არასტაბილურობა, სეფსისი, აციდოზი ან ჰიპოალბუმინემია <3,0 გ/დლ).
ამერიკის პედიატრიის აკადემიის რეკომენდაციით გამოიყენება სქემა (სქემა 2), რომელიც ახალშობილის ასაკსა და ბილირუბინის დონესთან ერთად ითვალისწინებს რისკ-ფაქტორებსა და გესტაციურ ასაკს. ამ სქემის მიხედვით „ინტენსიური“ ფოტოთერაპია იწყება, შემდეგი პრინციპებით:
• დაბალი რისკის ახალშობილი* (ჯანმრთელი, რისკ-ფაქტორების გარეშე, გესტაცია > 38 კვირა) – შსბ >12 მგ/დლ (205 µmol/L) 24 სთ-ში, შსბ >15 მგ/დლ (257 µmol/L) 48 სთ-ში, შსბ >18 მგ/დლ (308 µmol/L) >72 სთ.
• საშუალო რისკის ახალშობილი (გესტაცია > 38 კვირა და რისკ-ფაქტორები, ან გესტაცია 35-37 კვირა რისკ-ფაქტორების გარეშე გარეშე) – შსბ > 10 მგ/დლ (171 µmol/L) 24 სთ-ში, შსბ >13 მგ/დლ (222 µmol/L) 48 სთ-ში, შსბ >15 მგ/დლ (257 µmol/L) >72 სთ. გესტაციის 35 კვირის ახალშობილებში ფოტოთერაპია შეიძლება დაიწყოს უფრო დაბალ მაჩვენებლებზე.
• მაღალი რისკის ახალშობილი (გესტაცია 35-37 კვირა და რისკ-ფაქტორები) - შსბ > 8 მგ/დლ (137 µmol/L) 24 სთ-ში, შსბ >11 მგ/დლ (188 µmol/L) 48 სთ-ში, შსბ >13.5 მგ/დლ (231 µmol/L) >72 სთ.
• სტაციონარში გამოხატული სიყვითლით შემოსულ ახალშობილს უტარდება „ინტენსიური“ ფოტოთერაპია ბილირუბინის მაჩვენებლის განსაზღვრამდე.
• „ინტენსიური“ ფოტოთერაპია ასევე რეკომენდებულია ჰემოლიზური დაავადების დროს35
რეკომენდაცია: თუ შრატის ალბუმინის მაჩვენებელი ნაკლებია 3.0 გ/დლ-ზე, ფოტოთერაპიის დაწყება რეკომენდებულის უფრო დაბალი მაჩვენებლების დროს (რეკომენდაცია D)1.
ჯანმოს რეკომენდაცია ფოტოთერაპიის დაწყების ჩვენებების შესახებ მოცემულია ცხრილში 5.
თუ არ არის ბილირუბინის განსაზღვრის საშუალება შსბ სავარაუდო დონის დასადგენათ შეიძლება კრამერის მოდიფიცირებული სქემის გამოყენება. ჯანმოს რეკომენდაციით ფოტოთერაპია იწყება, თუ სიყვითლის ლოკალიზაციის მიხედვით სიყვითლის სიმძიმის შეფასებისას (ცხრილი 1, ცხრილი 2) დადგინდა „საშიში სიყვითლე“.
ფოტოთერაპიის უკუჩვენება:
• პირდაპირი (კონიუგირებული) ჰიპერბილირუბინემია (პირდაპირი ბილირუბინი შსბ-ს 50%-ზე მეტია);1,36
• თანდაყოლილი პორფირია ან პორფირიის ოჯახური ანამნეზი.1,37
ფოტოთერაპიის ტექნიკა1
ფოტოთერაპიის ეფექტურობა დამოკიდებულია დოზაზე. ფოტოთერაპიის დოზა ანუ სპექტრული ირადიაცია დამოკიდებულია ნათურის სიმძლავრეზე, სინათლის წყაროსა და ბავშვს შორის მანძილსა და დასხივების ფართობზე.
სინათლის წყარო. ფოტოთერაპიის სინათლის სპექტრი დამოკიდებულია სინათლის წყაროზე და ფილტრზე. ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ფოტოთერაპიის მოწყობილობა შეიცავს დღის შუქის, გრილ თეთრ, ცისფერ, ან „სპეციალურ ცისფერ“ ფლუორესცენტულ ნათურებს.
მანძილს სინათლის წყაროდან ახალშობილამდე დიდი მნიშვნელობა ენიჭება, სასურველია ახალშობილი მოთავსდეს სინათლის წყაროდან იმ მინიმალურ მანძილზე, რომელიც მითითებულია ფოტოთერაპიის მოწყობილობის ინსტრუქციაში.38 ჰალოგენის ფოტოთერაპიის ნათურები არ შეიძლება მოთავსდეს ახალშობილთან ახლოს, რადგან შეიძლება გამოიწვიოს დამწვრობა.
სხეულის ზედაპირის ფართობი. ბილირუბინის მაღალი შემცველობისას, მნიშვნელოვანია ფოტოთერაპიის დროს დასხივდეს სხეულის ზედაპირის რაც შეიძლება მეტი ფართობი.
„ჩვეულებრივი ფოტოთერაპია“ – სინათლის სპექტრის ირადიაცია დაბალია (6-12 µW/cm2/nm) (ტალღის სიგრძე დაახლოებით 425-475 ნმ) და დამოკიდებულია სხვადასხვა მწარმოებლის მიერ მოწოდებულ ფოტოთერაპიიის სისტემის აპარატის მონაცემებზე. საჭიროა აპარატის შემოწმება, შეესაბამება თუ არა სინათლის სპექტრის ირადიაცია მწარმოებლის მონაცემებს.
„ინტენსიური ფოტოთერაპია“ – ლურჯ-მწვანე სპექტრის ირადიაცია (ტალღის სიგრძე დაახლოებით 430-490 ნმ) სულ ცოტა 30 µW/cm2/nm-ია (ისაზღვრება ახალშობილის კანზე ფოტოთერაპიის აპარატის ცენტრის ქვეშ). გაზომვა ხდება იმ წარმოების რადიომეტრით რომელიც მოწოდებულია ფოტოთერაპიიის სისტემის აპარატის მწარმოებლის მიერ.39 სინათლის ტალღის ასარეკლად თეთრეული უნდა იყოს თეთრი, ინკუბატორი და საწოლის გვერდები დაიფაროს თეთრი ქსოვილით ან ალუმინის კილიტით.40
ფოტოთერაპიის პროცედურა და მონიტორინგი3
• ტემპერატურა სინათლის წყაროს ქვეშ უნდა იყოს 28-30°C.
• ფოტოთერაპიის დროს ბავშვი უნდა იყოს შიშველი, ეცვას ერთჯერადი ჰიგიენური საფენი, თვალებზე უნდა ჰქონდეს დამცავი სათვალე.
• ყოველ 3 საათში ერთხელ ბავშვს უნდა შეუცვალონ პოზიცია.
• ყოველ 3 საათში ერთხელ უნდა შეფასდეს სინათლის წყაროს ქვეშ არსებული ტემპერატურა და ახალშობილის სხეულის ტემპერატურა. თუ ბავშვის t > 37,5°C საჭიროა ოთახის ტემპერატურის დაქვეითება ან ფოტოთერაპიის დროებით შეწყვეტა, სანამ ბავშვის ტემპერატურა არ იქნება ნორმის ფარგლებში (36,5-37,5°C).
• ფოტოთერაპია მიმდინარეობას მუდმივად, იგი წყდება მხოლოდ იმ პროცედურების დროს, რომელთა წარმოება არ შეიძლება სინათლის წყაროს ქვეშ.
• ცენტრალური ციანოზის არსებობის შესაფასებლად ფოტოთერაპია უნდა შეწყდეს მცირე დროით
• ფოტოთერაპიის დროს უნდა გაგრძელდეს ბავშვის კვება:
- ახალშობილთან უნდა გაგრძელდეს ძუძუთი კვება მოთხოვნილების მიხედვით (ინტერვალი კვებათა შორის არაუმეტეს 3 სთ-ისა) (რეკომენდაცია C). ძუძუთი კვების დროს წყდება ფოტოთერაპია და შესაბამისად ბავშვს უნდა მოეხსნას დამცავი სათვალე.
- თუ ბავშვი იკვებება გამოწველილი რძით, ფორმულით ან პარენტერალურად, მისაწოდებელი საკვების ან სითხის რაოდენობა იზრდება დღიური ნორმის 10 %-ით.
- თუ ბავშვი იკვებება ზონდით ან პარენტერალურად, ფოტოთერაპია მიმდინარეობს უწყვეტად.
- ფოტოთერაპიის დროს ახალშობილს არ ესაჭიროება რუტინულად დამატებით სითხის ან საკვების მიწოდება. დამატება ნაჩვენებია მხოლოდ არაეფექტური ძუძუთი კვების, სხეულის მასის პათოლოგიური დანაკარგის (>10%-ზე მესამე დღისთვის) და დეჰიდრატაციის შემთხვევაში.
ფოტოთერაპიის დროს ბილირუბინის დაშლის პროდუქტები გამოიყოფა შარდით და ნაღველით, ადექვატური ჰიდრატაციის შენარჩუნება და შესაბამისად ადეკვატური დიურზის შენარჩუნება ზრდის ფოტოთერაპიის ეფექტურობას.
ზოგიერთ ახალშობილს ჰიპერბილირუბინემიით აღენიშნება დეჰიდრატაცია და საჭიროა დამატებითი სითხის მიწოდება (per os ან ინტრავენურად) დეჰიდრატაციის კორექციისათვის.
არაეფექტური ძუძუთი კვების შემთხვევაში ფოტოთერაპიის დროს ახალშობილს დამატებით მიეწოდება გამოწველილი დედის რძე, დონორის რძე ან ხელოვნური საკვები.
• ადეკვატურ კვებაზე მიუთითებს 4-6 სველი საფენი 24 სთ-ში და ნაწლავთა მოქმედება 3-4 ჯერ/დღეში სიცოცხლის მეოთხე დღისათვის (ცხრილი 6).
• დეჰიდრატაციაზე მიუთითებს შემდეგი ნიშნების არსებობა:5
- მასის პათოლოგიური კლება (>10%-ზე მესამე დღისთვის);
- ანურია 4-6 სთ;
- ჩაცვენილი თვალები;
- ჩავარდნილი ყიფლიბანდი;
- დაქვეითებული კანის ელასტიურობა (კანის ნაოჭი სწორდება ნელა);
- დაქვეითებული კანის კაპილარული ავსება (>3 წმ);
- ტაქიკარდია;
- შრატის Na >145,
HCO3 <17 .
ბილირუბინის მონიტორინგი ფოტოთერაპიის დროს1
ფოტოთერაპიის ეფექტურობაზე მიუთითებს საწყისი ბილირუბინის მაჩვენებლის შემცირება 6-20%-ით სტანდარტული42 და 30-40%-ით ინტენსიური8,43 ფოტოთერაპიის დაწყებიდან 24სთ-ში.
ფოტოთერაპიის დროს კანის ვიზუალური შეფასებასთან ერთად აუცილებელია შრატის ბილირუბინის განსაზღვრა, რადგან ფოტოთერაპია „ათეთრებს“ კანს.1
• თუ შსბ 342–428 µmol/L (20-25 მგ/დლ), განმეორებითი განსაზღვრა – 3-4 სთ-ში,
• თუ შსბ <342 µmol/L (20 მგ/დლ), განმეორებითი განსაზღვრა ხდება 4–6 სთ-ში, თუ შსბ აგრძელებს დაქვეითებას განმეორებითი განსაზღვრა 8-12 სთ-ში.
• თუ შსბ არ მცირდება ან უახლოვდება შენაცვლებითი ტრანსფუზიის ჩვენების დონეს ან შსბ/ალბუმინის შეფარდება აჭარბებს ცხრილში მოცემულ დონეს (იხ. ცხრილი 6), იწყება შენაცვლებითი ტრანსფუზია, თუ ამის საშუალება არის ან ხორციელდება რეფერალი.
• ინტენსიურ ფოტოთერაპიის მიუხედავად შსბ-ის უცვლელი დონე ან მატება მიუთითებს ჰემოლიზზე.
– ანემია/ჰემოლიზის შეფასება5 შესაძლებელია სისხლის საერთო ანალიზის მიხედვით – Hgb< 130 გ/ლ, Hct < 40%, რეტიკულოციტები – > 6%.
• შსბ < 13-14 მგ/დლ (239 µmol/L), ფოტოთერაპია წყდება.
• ფოტოთერაპიის შეწყვეტიდან 24 სთ-ში კონტროლდება შსბ, თუ შსბ მოიმატა იმ დონემდე, რომელზეც დაიწყო ფოტოთერაპია, ფოტოთერაპია განმეორებით იწყება.8
ფოტოთერაპიის დროს კანში ჩალაგებული ბილირუბინი სწრაფად იშლება, ამიტომ არაა რეკომენდებული კანის ფერზე დაყრდნობით შრატში ბილირუბინის დონის შეფასება როგორც ფოტოთერაპიის დროს, ისე მისი შეწყვეტიდან 24 საათის განმავლობაში.

ფოტოთერაპიის გართულებები
ფოტოთერაპიის გართულებები1,2:
• მწვანე ფერის განავალი/დიარეა (მკურნალობას არ საჭიროებს);
• დეჰიდრატაცია;
• მუცლის შებერვა (მკურნალობას არ საჭიროებს);
• თვალის შესაძლო დაზიანება.
ყველაზე სერიოზული, მაგრამ იშვიათი კლინიკური გართულებაა ბრინჯაოს ახალშობილის სინდრომი,44 რომელიც ვლინდება ქოლესტაზური სიყვითლის მქონე ახალშობილში კანის, შრატის და შარდის მუქი, ნაცრისფერ-ყავისფერი შეფერილობით.45 ბრინჯაოს ახალშობილის სინდრომი არ ვლინდება ქოლესტაზის მქონე ყველა ახალშობილთან. ახალშობილებში, რომელთაც უვითარდებათ ბრინჯაოს სინდრომი ნაჩვენებია შენაცვლებითი ტრანსფუზია. მონაცემების არასრულყოფილების გამო მკაცრი რეკომენდაციის გაკეთება არ შეიძლება.
მძიმე ქოლესტაზური სიყვითლის მქონე ახალშობილებში ფოტოთერაპიის დროს ასევე შეიძლება განვითარდეს:
• პურპურა;
• ბულოზური გამონაყარი.

მზის ულტრაიისფერი სხივებით თერაპია
მართალია, მზის სხივებს გააჩნიათ მნიშვნელოვანი ირადიაცია 425-475 ნმ, მაგრამ რადგანაც მაღალია ახალშობილის დამწვრობის განვითარების რისკი (შიშველი ახალშობილის მზეზე ყოფნის გამო) ეს მეთოდი რეკომენდებული არ არის.1,2,46

ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება
რეკომენდაცია: იზოიმუნური ჰემოლიზური დაავადების დროს რეკომენდებულია ინტრავენური იმუნოგლობულინის გამოყენება (0,5-1 გ/კგ 2 სთ-ს განმავლობაში), თუ შსბ იმატებს ინტენსიური ფოტოთერაპიის მიუხედავად ან შსბ არის 2-3 მგ/დლ-ით (34-51µmol/L) ნაკლები შენაცვლებითი ტრანსფუზიის ჩვენების დონეზე (სქემა 3) აუცილებელობის შემთხვევაში ინტრავენური იმუნოგლობულინის დოზა შეიძლება განმეორდეს 12 სთ-ში. (რეკომენდაცია B).1,48
კვლევებით დადგენილია, რომ ინტრავენური იმუნოგლობულინი ამცირებს შენაცვლებითი ტრანსფუზიის საჭიროებას Rh და ABO ჰემოლიზური დაავადების დროს.49,50

შენაცვლებითი ტრანსფუზია
რეკომენდაცია: შენაცვლებითი ტრანსფუზია უნდა ჩაატაროს მხოლოდ გამოცდილმა სამედიცინო პერსონალმა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მონიტორინგისა და სრულყოფილი რეანიმაციის შესაძლებლობის პირობებში (რეკომენდაცია D).1
შენაცვლებითი ტრანსფუზიის ჩვენებები (რეკომენდაცია D)1:
• მწვავე ბილირუბინული ენცეფალოპათია51-53 – შენაცვლებითი ტრანსფუზია იწყება დაუყოვნებლივ.
• ინტენსიური ფოტოთერაპიის მიუხედავად:
– შსბ მატება – შსბ აღემატება შენაცვლებითი ტრანსფუზიის დაწყების მაჩვენებლს.
– უცვლელი შსბ.
• სამშობიაროდან გაწერილი ახალშობილების ჰოსპიტალიზაციის შემთხვევაში შსბ-ს მაღალი მაჩვენებელი – აღემატება შენაცვლებითი ტრანსფუზიის დაწყების მაჩვენებლს (სქემა 3). (ტრანსფუზიამდე იწყება „ინტენსიური“ ფოტოთერაპია და საჭიროების შემთხვევაში რეჰიდრატაცია, შსბ ისაზღვრება ყოველ 2-3 სთ-ში ერთხელ და თუ ადეკვატური რეჰიდრატაციისა და „ინტენსიური“ ფოტოთერაპიის მიუხედავად შსბ რჩება შენაცვლებითი ტრანსფუზიის ჩვენებაზე მაღალი 4-6 სთ-ის შემდეგ, იწყება შენაცვლებითი ტრანსფუზია).62
• ბ/ა შეფარდება შსბ მაჩვენებელთან (ცხრილი 7) ერთად გამოიყენება, როგორც დამატებითი ფაქტორი შენაცვლებითი ტრანსფუზიის დაწყების განსაზღვრისთვის.53
ჯანმოს რეკომენდაცია სისხლის შენაცვლებითი გადასხმის ჩვენებების შესახებ მოცემულია ცხრილში 8.
შენაცვლებითი ტრანსფუზიის რისკი:
სიკვდილობა - 3 შემთხვევა 1000 ტრანსფუზიაზე56,57
შენაცვლებითი ტრანსფუზიის დროს გართულების სახით 5%-ში ვლინდება57 – აპნოე, ბრადიკარდია, ციანოზი, ვაზოსპაზმი, თრომბოზი, ნეკროზული ენტეროკოლიტი. ასევე შეიძლება განვითარდეს ჰიპოქსიურ-იშემიური ენცეფალოპათია58.

ტექნიკა1,4,54
• შენაცვლებითი ტრანსფუზიის დროს გამოიყენება მთლიანი სისხლი Rh შეუთავსებლობის დროს გამოიყენება O(I) Rh(-), ხოლო ABO შეუთავსებლობის დროს O(I) ღჰ შესაბამისი სისხლი. თუ სახეზეა ორივე სახის შეუთავსებლობა გამოიყენება O(I) Rh(-) სისხლი.
• სისხლი გამოკვლეული უნდა იყოს შიდსსა და სხვა ინფექციებზე.
• გადასასხმელი სისხლის რაოდენობა შეადგენს ახალშობილის მოცირკულირე სისხლის ორმაგ რაოდენობას, საშუალოდ 170-180 მლ/კგ. ან გადასასხმელი სისხლის გამოსათვლელი ფორმულა გამოითვლება 85 x ახალშობილის წონა კგ x 2.
• შენაცვლებისათვის ხდება 2 ვენის ან არტერია და ვენის კათეტერიზაცია; იღებენ ბავშვის 20 მლ სისხლს და შეყავთ 20 მლ დონორის სისხლი (3-4 წთ-ის განმავლობაში) შემთბარის 36,7-37,0°C-მდე.
• დღენაკლულებსა და მძიმე მდგომარეობაში მყოფ ახალშობილებში შენაცვლება ხდება 5-10 მლ-ით.
ახალშობილის მომზადება49
• კუჭის შიგთავსის ასპირაცია ზონდით 8F და ღია ზონდის დატოვება კუჭში;
• შეიძლება საჭირო გახდეს ბავშვის დაბმა;
• შეიძლება საწოვარას გამოყენება;
• შარდის შემკრების გამოყენება დიურეზის კონტროლისთვის.
შენაცვლებითი ტრანსფუზიის ჩატარებამდე ფასდება ახლშობილის 49
• ტემპერატურა;
• გულისცემა;
• სუნთქვა;
• წნევა;
• გლუკოზა შრატში;
• შარდის ანალიზი;
• განავლის ანალიზი სისხლის შემცველობაზე;
• კანის ფერი;
• ტონუსი;
• ქცევა.
უშუალოდ ტრანსფუზიის დროს ფასდება ვიტალური ნიშნები (ყოველ 15 წთ-ში) 49
• ტემპერატურა;
• გულისცემა (მწვერვალზე) (უმჯობესია კარდიომონიტორით);
• სუნთქვა;
• კანის ფერი;
• ქცევა.
მონიტორინგი ტრანსფუზიის შემდეგ 49
• გრძელდება ფოტოთერაპია;
• კარდიომონიტორინგი.
კონტროლდება
• სისხლის წნევა პროცედურის დამთავრების შემდეგ;
• საათობრივად 6 სთ-ის განმავლობაში: ტემპერატურა, გულისცემა (მწვერვალზე), სუნთქვა;
• შსბ 6 სთ-ში ერთხელ;
• გლუკოზა შრატში ყოველ 3 სთ-ში 24 სთ-ის განმავლობაში;
• მუცლის გარშემოწერილობა 3-4 სთ-ში 24 სთ-ის განმავლობაში, ნაწლავების პერისტალტიკის აუსკულტაცია;
• შარდის ანალიზი;
• განავალი სისხლის შემცველობაზე;
• საკვების აუტანლობის ნიშნები: ღებინება, მუცლის შებერვა.

სხვა მკურნალობა1:
ფენობარბიტალი – ხელს უწყობს ბილირუბინის კონიუგაციას და ამცირებს შსბ დონეს. არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები ფენობარბიტალის გამოსაყენებლად, როდესაც არსებობს სიყვითლის მკურნალობის უფრო ეფექტური მეთოდები (მაგ. ფოტოთერაპია).

რეფერალი1,3
რეფერალი მაღალი დონის კლინიკაში ხორციელდება, თუ:
• არ არის ფოტოთერაპიის ჩატარების შესაძლებლობა.
• ახალშობილს სჭირდება ფოტოთერაპია და არ არის შსბ განსაზღვრის საშუალება.
• ფოტოთერაპიის მიუხედავად:
- შსბ არ მცირდება;
- შსბ იზრდება ან აღემატება 342 µmol/L.
• სიყვითლის ლოკალიზაციის მიხედვით სიყვითლის სიმძიმის შეფასებისას დადგენილი „საშიში სიყვითლე“.
• მწვავე ბილირუბინული ენცეფალოპათია.
• ბილირუბინის მაღალი საათობრივი ნამატი 8.5 µmol/L/სთ (>0.5 მგ/დლ/სთ).
• ოჯახურ ანამნეზში მძიმე სიყვითლის ან კერნიქტერუსის არსებობა.
• სიყვითლესთან ერთად ვლინდება სხვა დაავადების ნიშნები (მაგ. სეფსისი).
• პირდაპირი (კონიუგირებული) ჰიპერბილირუბინემია (პირდაპირი ბილირუბინი შსბ-ს 50%-ზე მეტია).

რისკის შეფასება სამშობიაროდან გაწერამდე1
რეკომენდაცია:
• ყველა ახალშობილის გაწერამდე უნდა შეფასდეს ჰიპერბილირუბინემიის განვითარების რისკი, ყველა განყოფილებას უნდა ჰქონდეს პროტოკოლი სიყვითლის შეფასებისთვის, ასეთი შეფასება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ახალშობილებისათვის რომლებიც ეწერებიან დაბადებიდან 72 სთ-ზე ადრე (რეკომენდაცია C).
• რისკის შეფასებისათვის გამოყენებული უნდა იქნას 2 მიდგომა (ცალცალკე ან კომბინაციაში): გაწერის წინ ბილირუბინის განსაზღვრა (შსბ ან ტკბ) და/ან კლინიკური რისკ-ფაქტორების შეფასება8,9,22,59-61 რისკ-ფაქტორების არსებობა ან შსბ მაღალი მაჩვენებლები გაწერის შემდეგ შესაბამისი მეთვალყურეობის აუცილებელობის ჩვენებაა (რეკომენდაცია C).
• ყველა სამშობიარომ უნდა მიაწოდოს მშობელს ზეპირი და/ან წერილობითი ინფორმაცია ბინაზე სიყვითლის შეფასების და საშიშროების ნიშნების შესახებ (რეკომენდაცია D).

8. მეთვალყურეობა
რეკომენდაცია1
• ყველა ახალშობილი სამშობიაროდან გაწერის შემდეგ რამდენიმე დღეში უნდა შეფასდეს კვალიფიციური სამედიცინო პროფესიონალის მიერ (რეკომენდაცია C).
• ფასდება - სიყვითლის არსებობა, ახალშობილის წონა, კვების ეფექტურობა, ღებინების არსებობა (რეკომენდაცია C).
• მეთვალყურეობის გრაფიკი: თუ ახალშობილი სამშობიაროდან ეწერება 48-72 სთ-ში, სამედიცინო შეფასება ტარდება 120 სთ-ის (5 დღე) ასაკში (რეკომენდაცია C).
• თუ სამშობიაროდან გაწერის შემდეგ მეთვალყურეობა შეუძლებელია და არსებობს ჰიპერბილირუბინემიის განვითარების რისკ-ფაქტორები, ახალშობილის გაწერა უნდა გადაიდოს, სანამ არ იქნება უზრუნველყოფილი შესაბამისი მეთვალყურეობა ან სანამ გაივლის მაღალი რისკის პერიოდი (72-96სთ) (რეკომენდაცია D)

ლიტერატურა

ნანახია: 7554 | შეფასებულია: 0 | რეიტინგი: [0.00]  



შეფასება

შესაფასებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით


კომენტარები

კომენტარის დასამატებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით



სახელი

პაროლი


2010 | მაისი–ივნისი | 16

2010 | მარტი–აპრილი | 15

2010 | იანვარი–თებერვალი | 14

2009 | ნოემბერი–დეკემბერი | 13

2009 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 12

2009 | ივლისი–აგვისტო | 11

2009 | მაისი–ივნისი | 10

2009 | მარტი–აპრილი | 9

2009 | იანვარი–თებერვალი | 8

2008 | ნოემბერი–დეკემბერი | 7

2008 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 6

2008 | ივლისი–აგვისტო | 5

2008 | მაისი–ივნისი | 4

2008 | მარტი–აპრილი | 3

2008 | იანვარი–თებერვალი | 2

2007 | ნოემბერი–დეკემბერი | 1


ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ქართული google


დარეგისტრირებულია: 469

ამჟამად საიტზეა: 4

თქვენ ხართ სტუმარი No: 668991


საიტის ავტორი: კობა კურტანიძე
© Copyright 2009-2014 MODERNPUBLISHING.GE
საიტზე არსებული მასალის გამოყენება ან გავრცელება საიტის ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე აკრძალულია